dag van nationale rouw

Eergisteren, woensdag 3 september in de avond vindt een heel ernstig ongeluk plaats met een van de antieke trammetjes in Lissabon, de Elevador da Glória, een icoon van de stad. Het zijn twee rijtuigen die een relatief korte maar steile route afleggen, en door een ondergrondse staalkabel met elkaar zijn verbonden: de naar beneden rijdende tram trekt op die manier z'n tegenvoeter omhoog, de omhoog rijdende houdt de naar beneden gaande in bedwang. Dit alles met een snelheid van ongeveer 10 km/uur.

Maar de kabel aan de bovenste tram schiet los en een ander veiligheids - rem - systeem faalt. Het lage voertuig, niet heel ver van het eindpunt beneden, komt onderaan abrupt en met een behoorlijke schok maar zonder gewonden tot stilstand, zo ongeveer vertelt een inzittende ervan later. Het hoge voertuig echter, bijna helemaal boven, stort zich naar omlaag, vliegt uit de rails, en klapt met een snelheid van zo'n 60 km/uur tegen een muur finaal kapot.

Zestien doden en veel gewonden. Gisteren was door de regering een dag van nationale rouw uitgeroepen. Het onderzoek naar de preciese oorzaak is begonnen.

Eén keer heb ik deze trammetjes zien afdalen en klimmen, in de zomer van 2016, toen ik in Lissabon was om Xander van het vliegveld te gaan halen die bij mij kwam logeren. Ik heb ze alleen bekeken, er niet zelf in gereden. 

aanvulling 21 oktober 2025
Gpiaaf is de Portugese instantie die o.a. spoorwegongevallen onderzoekt. Een definitief rapport over deze ramp wordt in de loop van 2026 verwacht. Maar nu al konden - voorlopig - verschillende zaken worden vastgesteld.
Zo voldeed de verbindingskabel tussen de twee trams niet aan de veiligheidsnormen, was die niet geschikt voor het vervoer van mensen, en werden er onjuiste montageonderdelen gebruikt. Geconcludeerd wordt verder dat er niet altijd toezicht was op onderhoudswerkzaamheden, of werden werkzaamheden geregistreerd terwijl ze niet (volledig) waren uitgevoerd. De remmen van de naar beneden suizende tram werkten naar behoren, maar waren niet sterk genoeg om het voertuig nog tot stilstand te brengen. 
Gpiaaf benadrukt dat meer onderzoek nodig is, en adviseert andere historische trams en liften in Lissabon niet te gebruiken, voordat alle daarbij behorende systemen zijn gecontroleerd.